Zanim padną daty
Rzeczy, które dziś wciąż zaskakują
Zanim przejdziemy do genezy i osi czasu — kilka odkryć z żywej, uruchomionej dziś kopii µOS, które tłumaczą, dlaczego ten projekt w ogóle warto dokumentować.
1. System „wiedział”, jak odmieniać liczebniki
Pasek stanu menedżera plików nie pokazywał jednego sztywnego szablonu w stylu „X zasobów” — stosował żywą, poprawną polską odmianę, zależnie od liczby zaznaczonych plików.
Czytaj dalej — dlaczego to ważne
Początek lat 90. był w polskim IT okresem trudnym — pierwsze pracownie szkolne dopiero powstawały, a napotykane przez dzieci oprogramowanie było zwykle angielskie albo co najwyżej powierzchownie „spolszczone”: statyczne etykiety, bez dbałości o gramatykę.
µOS powstał jako narzędzie mające towarzyszyć dzieciom przy pierwszym kontakcie z komputerem — a poprawna polszczyzna w komunikatach systemowych sprawiała, że dziecko czytało zdanie napisane tak, jak napisałby je nauczyciel, a nie zdanie przetłumaczone maszynowo. Tytuł ówczesnej recenzji w Enter, „Polacy nie gęsi...”, okazuje się więc trafną diagnozą, a nie kurtuazyjnym komplementem.
2. Zaznaczenie plików przetrwało wyłączenie komputera
„Tymczasowa Teczka Zasobów” pozwalała zaznaczyć pliki z różnych katalogów i dysków naraz — a stan tego zaznaczenia przetrwał pełny restart komputera, bo był zapisywany na dysk, a nie trzymany tylko w pamięci.
Czytaj dalej — jak to wypada na tle epoki
W dominujących wtedy programach — Norton Commander, Windows 3.x File Manager — zaznaczenie plików żyło wyłącznie w pamięci RAM i znikało bez śladu po zamknięciu programu, a tym bardziej po wyłączeniu komputera.
Najbliższym koncepcyjnie odpowiednikiem była funkcja „Shelf” w systemie NeXTSTEP (1989) — ale to były drogie stacje robocze klasy uniwersyteckiej, zupełnie inny świat niż polski DOS na komputerze 386/486. Trwałe zaznaczenie zasobów w µOS to świadoma decyzja projektowa, niestandardowa jak na oprogramowanie dydaktyczne z 1992 roku.
3. Arkusz kalkulacyjny liczył z niesąsiadujących komórek
Zaznaczenie B2, C4 i C8 naraz — trzy komórki w różnych miejscach arkusza — i policzenie ich sumy w zupełnie innej komórce. Dziś zapisalibyśmy to jako =SUMA(B2;C4;C8); w µOS działało to myszką, bez wpisywania formuły.
4. Panel ustawień z wygaszaczem ekranu i regulacją jasności
„Ustawienia urządzeń” zawierały zakładki Monitor, Myszka, Klawiatura, Drukarka, Kolory, Data, System — z suwakiem jasności świecenia, przełącznikiem trybu kolorowy/monochromatyczny i konfigurowalnym wygaszaczem ekranu (Gwiazdy, Fraktale, Plazma, Logo µOS) uruchamianym po zadanym czasie bezczynności. Przycisk „TEST” wywoływał własną planszę kalibracyjną — dokładnie w stylu tych, jakie kiedyś wyświetlała telewizja przed rozpoczęciem nadawania.
Czytaj dalej — dlaczego to nietypowe
Wygaszacze ekranu i regulacja jasności kojarzą się z Windows 95 albo jeszcze późniejszymi systemami — a to jest DOS-owa nakładka z pierwszej połowy lat 90. System oferował też plug&play, automatycznie rozpoznając podłączony sprzęt (myszkę, kartę graficzną) bez ręcznej edycji CONFIG.SYS — coś, czego większość ówczesnych programów DOS-owych w ogóle nie próbowała robić. Więcej o plug&play →
5. Drukowanie przez przeciągnięcie ikony na drukarkę
Żeby coś wydrukować, wystarczyło przeciągnąć ikonę pliku na ikonę drukarki i tam ją upuścić — system sam „przechwytywał” obiekt i przekazywał go do obsługi wydruku. To ten sam gest drag&drop, który dziś wydaje się oczywisty, a w 1992 roku wcale nie był standardem nawet w drogich systemach graficznych.
